Piyasalardaki tarife tansiyonu global iktisatta resesyon kaygılarını körükledi
ABD Başkanı Trump’ın “Kurtuluş Günü” olarak nitelendirdiği 2 Nisan’da açıkladığı karşılıklılık temelli tarifeleri ve öngörülemeyen ticaret siyasetine bilhassa Çin’in sert cevap vermeyi sürdürmesiyle, memleketler arası kuruluşlar global iktisada yönelik büyüme varsayımlarını keskin biçimde düşürdü.
Birleşmiş Milletler (BM) Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), yeni öngörüsünde, global büyümenin bu yıl yüzde 2,3 düzeyine yavaşlayacağını varsayım etti. Bu oran, ekseriyetle global resesyon evresiyle ilişkilendirilen yüzde 2,5 büyüme eşiğinin altında kalıyor.
Bu yıl için global iktisatta öngörülen yüzde 2,3’lük büyüme, salgın devri öncesi periyodundaki yıllık ekonomik büyüme oranlarına nazaran de keskin bir yavaşlamaya işaret ediyor.
Ekonomik görünüme ait belirsizliklerin artması nedeniyle, UNCTAD’ın Ekonomik Siyaset Belirsizlik Endeksi, bu yüzyıldaki en yüksek düzeyine ulaşmış durumda.
Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) de tarifeler ve artan ticaret siyaseti meçhullüğü nedeniyle, global iktisatta bu yıla ait büyüme varsayımını yüzde 0,6 aşağı taraflı revize ederek, yüzde 2,2’ye düşürdü.
Mal ticaretine bahis eserlerin yüksek tarifelere maruz kalacak olması nedeniyle DTÖ, global mal ticaretinin ise bu yıl yüzde 0,2 daralacağını varsayım ediyor. Bunun en sert tesirlerinin ihracatın kıymetli ölçüde azalacağı Kuzey Amerika’da görülmesi bekleniyor.
Küresel ticarete ait yüzde 0,2’lik daralmanın, ABD’nin karşılıklı tarifelere 90 gün orta vermesi sonrası baskıların hafiflemesiyle yaşanacağı iddia ediliyor. ABD’nin bu tarifeleri tekrar uygulamaya koyması ve ticaret belirsizliklerinin daha fazla artması halinde, global ticaretteki daralma bu yıl yüzde 1,5’i bulabilir. DTÖ, global iktisadın 2026’da ise yüzde 2,4 büyüyeceğini öngörüyor.
ABD ve Çin’de yavaş büyümenin dünya iktisadına tesirleri yüksek
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, dünya iktisadına yönelik büyüme varsayımını bu yıl ikinci kere düşürerek yüzde 2,3’ten yüzde 1,9’a çekti.
Fitch, artan ticaret savaşı tansiyonu ve belirsizliklerin ekonomik büyüme üzerinde değerli baskı oluşturduğuna işaret ederken, ABD iktisadında büyümenin bu yıl yüzde 1,2 düzeyinde kalacağını fakat büyümenin bilhassa dördüncü çeyrekte keskin formda yavaşlayacağını öngördü.
Çin’de ise ekonomik büyümenin bu yıl ve 2026’da yüzde 4’ün altına düşeceği, Avro Bölgesi’nde ise yüzde 1’in epey altında kalacağı iddia ediliyor.
Kovid-19 sonrası global iktisadın itici gücü olan ABD’nin resesyona girmesi ve Çin’deki ekonomik büyümenin yüzde 4,5 düzeyinin altına düşmesinin, dünya iktisadı ve kalkınma üzerinde direkt tesirlerinin olma ihtimali epey yüksek.
Uluslararası Para Fonu’na (IMF) nazaran ise Trump’ın tarifeleri, “zaten sakin olan büyüme” periyotlarında global iktisat için değerli bir risk oluşturuyor.
IMF, Çin ve Avrupa’nın karşı tedbirler alacağı varsayımıyla, ABD GSYH’de yaklaşık yüzde 2 ve global GSYH’de yüzde 1 düşüş olacağını iddia etmişti.
Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD), orta periyot Ekonomik Görünüm Raporu’nda, ABD’nin tarifeleri nedeniyle bu yıla ait global ekonomik büyüme iddiasını yüzde 3,1 ve 2026 için yüzde 3’e düşürdü. OECD, ABD iktisadının bu yıl yüzde 2,2 ve 2026’da yüzde 1,6 büyüyeceğini öngördü fakat bu iddia, ABD’nin karşılıklılık asıllı gümrük tarifelerini açıklamadan evvel yapıldı.
İngiltere Merkez Bankası (BoE) ise ABD’nin tarifelerinin global iktisatta zayıf büyümeye ve enflasyonda üst taraflı baskılara yol açabileceğini duyurdu.
İngiltere Bütçe Sorumluluk Ofisi, ülkenin bu yıla ait ekonomik büyüme iddiasını daha evvelki yüzde 2’den yüzde 1’e çekti.
Tarifelere 90 günlük ara verildi
ABD Başkanı Trump, 2 Nisan’da açıkladığı karşılıklı tarifeler sonrasında müzakere etmek isteyen ve misilleme açıklamayan ülkeler için ek tarifelerin 90 gün müddetle askıya alınacağını açıklamış, bu mühlet zarfında ülkelere yüzde 10’luk temel tarife oranının uygulanacağını bildirmişti.
Ancak ABD ve Çin ortasında tırmanan tansiyon sonucunda, ABD’nin Çin’e yönelik yüzde 125 düzeyindeki karşılıklı tarifelere, yüzde 20 fentanil tarifeleri ve 301. Husus kapsamındaki tarifeleri dahil edilirken, bu gümrük vergisi oranları da eserine nazaran yüzde 7,5 ile yüzde 100 ortasında değişiyor.
Böylece, Çin’den ithal edilen kimi eserlerde toplam gümrük tarifesi yüzde 245’i buluyor. Çin’in ABD’den ithal eserlere uyguladığı tarifeler ise yüzde 125 düzeyinde bulunuyor.
