Sevgi Çavuşoğlu / Haber Merkezi – Marmara Denizi’nde meydana gelen 6.2 büyüklüğündeki sarsıntının akabinde vatandaşlar artçı sarsıntılar dahil beklenen zelzelelerle ilgili bilgi almak hedefiyle taşınabilir uygulamalara yöneldi. Lakin bu uygulamalar, dolandırıcıların oyununa dönüşebiliyor. Uzmanlar, bu tıp uygulamalarla kullanıcıların banka hesaplarına erişim sağlanabildiğine dikkat çekiyor.
Android işletim sistemine sahip cep telefonlarına, sarsıntı şimdi kullanıcıların bulunduğu noktaya ulaşmadan saniyeler evvel bildirim geliyor. iOS işletim sisteminde ise bu türlü bir özellik bulunmuyor. Bu nedenle bilhassa Apple kullanıcıları, “deprem bildirim uygulamaları” indiriyor.
Dolandırılabilirsiniz!
Siber Güvenlik Uzmanı Osman Demircan, Android ve Apple mağazalarında fiyatlı ya da fiyatsız birçok sarsıntı uygulaması bulunduğunu belirterek “Küçük söz oyunlarıyla, sarsıntı olmadan evvel bilgi veriliyormuş üzere bir algı yaratılıyor. Bu uygulamalar lakin zelzele sonrası, yani ölümcül S (ikincil) dalgası gelmeden haber verebilir” dedi.
Depremlerin akabinde süratle birçok yeni uygulama çıktığını ve bunun yeni riskler doğurabileceğini söyleyen Demircan, “Uygulamaların kimilerinde ziyanlı yazılımlar bulunuyor. Bu yazılımlar, vatandaşların başta bankacılık uygulamaları olmak üzere telefonlarındaki birçok hassas bilgiyi ele geçirme potansiyeline sahip” ikazında bulundu. Birtakım uygulamaların kurumlardan bilgi aldığını lakin bu dataların yeniliği, doğruluğu ve kurumlarla olan direkt temasın bilinmeyen olduğunu vurgulayan Demircan, “İşini düzgün yapan uygulamalar da var. Android işletim sistemlerinde olduğu üzere, sistemin kesimi üzere çalışan muteber uygulamalar mevcut. Lakin mağazalardan uygulama indirirken çok dikkatli olunmalı. Uygulamanın kim tarafından geliştirildiği, kimlerden takviye alındığı ve bilginin nasıl korunduğu çok kıymetli. Ayrıyeten uygulamanın gerisinde devlet dayanağı yahut resmi bir kurumdan alınan data desteği bulunup bulunmadığı da denetim edilmeli” açıklamasını yaptı.
Android’in uyarısı
Android telefonlardaki zelzele ikaz sisteminin bir uygulama değil, direkt işletim sisteminin bir kesimi olduğunu söyleyen Demircan, şunları kaydetti: “Cihazların içindeki hareket sensörleri, yerden gelen sismik titreşimleri algılayabiliyor. Android, milyonlarca telefondan eş vakitli bilgi toplayıp işliyor. Şayet birçok aygıtta emsal hareketler tespit edilirse, sistem o bölgedeki kullanıcılara sarsıntı başlamadan saniyeler evvel ikaz gönderiyor. Sistem P dalgasını aldığında, kullanıcılara ikincil dalgalar dediğimiz S dalgası gelmeden birkaç saniye evvel ihtarda bulunabiliyor.”
Apple’da yok
Apple’ın, sırf devlet kurumlarından gelen genel acil durum ihtarlarını kullanıcıya ilettiğini söyleyen Demircan, “Apple’ın telefonlarında da emsal hareket sensörleri bulunuyor. Lakin Apple, bu sensörlerden bilgi toplayıp işleyerek bir erken ihtar sistemi geliştirmedi. iPhone’larda sarsıntı öncesi ihtar yok. Apple yalnızca devlet kurumlarından gelen genel acil durum bildirimlerini gösteriyor” tabirlerini kullandı.
Yanıltıcı olabilir
Siber Güvenlik Uzmanı Gökhan Say da “Özellikle bu türlü periyotlarda bu stil uygulamaların indirilmesi önemli manada arttığı için, dolandırıcılar bunu fırsata çevirerek kullanıcıları ‘şuraya tıklayın’ stili geçersiz yönlendirmelerle bilgisayarlarına yahut telefonlarına ziyanlı yazılım yüklemeye itebilir. Gerçek mağazalar yerine düzmece siteler üzerinden indirilen düzmece uygulamalar da değerli bir tehdit oluşturuyor” değerlendirmesinde bulundu.
Say, “Android kullanıcıları, mevcut zelzele ihtar sistemlerini telefonlarında kullanmalarında yarar var. Lakin Apple kullanıcılarının bu cins uygulamaları telefonlarına yüklemeleri riskli olabilir. Bu sistemlerin kusur oranı epey yüksek yüksek olabiliyor ve yanlış ihtarlar, bilhassa gerilimli anlarda kullanıcıları paniğe sokabilir. Anlık kaygı ve yanlış bilgi, insanların kendilerini tehlikeye atmaları üzere dehşetli sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle, en muteber tahlil, devletin kendi sarsıntı ikaz sistemini kurmasıdır” dedi.
ONLARCA UYGULAMA VAR
Bildirim geç geliyor
App Store’da toplamda 30’a yakın zelzele ikaz uygulaması bulunuyor. Bu uygulamaların birçok fiyatsız üzere görünse de, kimilerinde indirildikten sonra fiyat talep ediliyor. Kullanıcı yorumlarına bakıldığında, uygulamaların geç çalıştığı ya da bilgi almak için ödeme yapılması gerektiği üzere şikayetler öne çıkıyor.
‘Uzmanlar’ kervanına Erbaş da katıldı!
Her jeoloğun zelzele uzmanı olmadığı söylense de “deprem uzmanı” olduğunu tez eden isimlerin birbiriyle çelişen açıklamaları devam ederken, bir sarsıntı yorumu da apayrı bir bilim alanından geldi! Fizyoloji alanında uzman olan Doktor Oytun Erbaş, bir televizyon kanalında zelzeleye ait yorumlarda bulundu. Erbaş’ın “Asıl büyük zelzele şimdi gerçekleşmedi. Küçük sarsıntılar olabilir fakat bunlar yıkıcı olmayacaktır. Ancak büyük bir sarsıntı bir gün katiyetle olacak” biçimindeki açıklamaları toplumsal medyada büyük reaksiyon topladı. Toplumsal medya kullanıcıları, sarsıntı konusunda uzman olmayan birinin bu cins öngörülerde bulunmasını eleştirdi.
Murat Bardakçı ‘Üşümezsoycu’ oldu
Tarih alanındaki çalışmalarıyla bilinen gazeteci-yazar Murat Bardakçı ise uzun müddettir savunduğu “İstanbul’da 250 yıllık sarsıntı periyodu” görüşünden vazgeçtiğini, Jeofizik Profesörü Şener Üşümezsoy’un tezine takviye verdiğini söyledi. Bardakçı, “Bilim adamlarının çaplarını da görüyoruz. Şener Üşümezsoy’a o kadar laf ediliyor ancak Düzce’yi tek bilen odur. Naci Görür de 50 yer sayıyor, bir tanesi tutuyor. O denli iş olmaz” dedi.
