İSO Yönetim Kurulu Lideri Erdal Bahçıvan, düzenlediği basın toplantısında, İSO’nun “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırmasının sonuçlarını açıkladı.
Araştırmaya nazaran, TÜPRAŞ üretimden satışlarda 651 milyar 643 milyon lirayla listede birinci sırayı alırken, Ford Otomotiv 356 milyar lirayla yeniden ikinci sıranın sahibi oldu.
Star Rafineri AŞ 201 milyar 650 milyon lirayla üçüncü olurken, evvelki yıl 5’inci sırada bulunan Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye AŞ 169 milyar lirayla 4’üncülüğe yükseldi.
Toyota’yı 166,6 milyar lirayla İstanbul Altın Rafinerisi AŞ, 159,4 milyar lirayla Oyak-Renault Araba Fabrikaları AŞ, 133,3 milyar lirayla Arçelik izledi.
2023 yılına ait araştırmada 12’nci sırada yer alan İskenderun Demir ve Çelik AŞ, geçen yıl 110 milyar liralık üretimden satışla 8’inciliğe yükseldi.
Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları 103,7 milyar lirayla 9’uncu, Hyundai Motor Türkiye Otomotiv AŞ ise 103 milyar lirayla 10’uncu oldu. Ereğli Demir ve Çelik Fabrikalarının listede 1, Hyundai Motor Türkiye Otomotiv AŞ’nin ise 3 basamak yükseldiği görüldü.
Türkiye’nin 500 büyük sanayi kuruluşunun üretimden satışları geçen yıl 2023’e nazaran yüzde 36,3 artarak 8 trilyon 688,5 milyar liraya ulaştı. Artış oranı 2023’te yüzde 42,1, 2022’de yüzde 119, 2021’de ise yüzde 73,8 olmuştu. Böylelikle son 4 yılın en düşük artışının gerçekleştiği ve üretimden satışlardaki performansın zayıfladığı görüldü. Geçen yılki artışın, yüzde 41,1 olan yurt içi üretici enflasyonunun altında kalması dikkati çekti.
İSO 500’ün ihracatı ise 2024’te evvelki yıla nazaran yüzde 1,5 artarak 96,6 milyar dolara yükseldi. En büyük 500 sanayi kuruluşunun ihracat artışı Türkiye’nin dış satımındaki artışın 0,9 puan altında kaldı. Şiddetli dış rekabet şartlarının İSO 500’ün ihracatını daha fazla etkilediği belirtildi.
Faaliyet karında sert düşüş
En büyük 500 sanayi şirketinin faaliyet karı geçen yıl yüzde 31,6 azalarak 937 milyar liradan 641 milyar liraya geriledi. Buna paralel olarak faaliyet karlılığı oranı yüzde 12,5’ten yüzde 6,2’ye indi. Bu oranın, 2014-2023 ortalaması olan yüzde 10,4’ün hayli altında kalması dikkati çekti.
İSO 500’ün vergi öncesi kar ve ziyan toplamı yüzde 58,5 düşüşle 267 milyar liraya geriledi. Satış karlılığı oranı yüzde 8,6’dan yüzde 2,6’ya indi. Faiz, amortisman ve vergi öncesi kar ve ziyan (FAVÖK) toplamı yüzde 12,1 ile zayıf bir artış göstererek 1,3 trilyon liraya ulaştı. Sonlu artış FAVÖK karlılığı oranını yüzde 15,7’den yüzde 12,8’e geriledi.
Zarar eden şirket sayısı 152’ye çıktı
Türkiye’nin en büyük 500 sanayi kuruluşu içerisinde 2024’te 348 şirket kar ederken, 152 kuruluş ziyan açıkladı. Ziyan eden işletme sayısı evvelki yıl 96’ydı.
İSO 500’ün mali ve başka borçları 2024’te evvelki yıla nazaran yüzde 45,1 arttı.
Şirketlerin devreden KDV yükü yüzde 26,9 artarak 85 milyar liraya yaklaştı. Artışın enflasyonun altında kalmasının bir nebze de olsa olumlu tablo sunduğu belirtildi.
Yüksek teknoloji yoğunluklu endüstrilerin hissesi ise 0,3 puan artışla yüzde 7,4’e çıkarken, orta düşük teknoloji yoğunluklu endüstrilerin hissesi 2,5 puan düşüşle yüzde 31,4’e, orta yüksek teknolojili endüstriler kümesinin hissesi da 3,6 puan azalışla yüzde 26,7’ye geriledi.
AR-GE harcamalarında yüzde 98,4’lük artış
En büyük 500’de AR-GE harcaması yapan kuruluşların sayısı evvelki yılla tıpkı kaldı ve 265 oldu. AR-GE harcamaları ise yüzde 98,4 artarak 60,7 milyar liraya yükseldi.
Şirketlerin istihdamı yüzde 2,6 artarak 825 bin bireye yaklaşırken, çalışanlara ödenen maaş ve fiyatlar yüzde 90,9 yükselişle 813 milyar liraya ulaştı.
İSO 500’deki halka açık şirket sayısının ise evvelki yıla nazaran 85’ten 88’e çıktığı ve bugüne kadarki en yüksek sayıya ulaştığı görüldü.
Bu şirketler ortasında yabancı sermaye hisseli kuruluşların sayısı 2022’de 108 ile gördüğü taban düzeyden tekrar üst çıkarak 2024’te 124’e yükseldi.
Geçen yıla ait araştırmada endüstrinin Anadolu lehine olan gelişmesinin devam ettiği gözlendi. 500 büyük şirket ortasında başı 144 firmayla İstanbul Sanayi Odası çekerken, İSO’yu, 44 kuruluşla Ankara Sanayi Odası ve 39 şirketle Kocaeli Sanayi Odası izledi.
Ege Bölgesi Sanayi Odası 37, Gaziantep Sanayi Odası 29, Bursa Ticaret ve Sanayi Odası 17, Adana Sanayi Odası 16, Kayseri Sanayi Odası 13, Manisa Ticaret ve Sanayi Odası ile Denizli Sanayi Odası 11’er, Mersin, Konya ve Kahramanmaraş sanayi odaları 8’er, Balıkesir Sanayi Odası 7, Samsun Ticaret ve Sanayi Odası 6 kuruluşla listede yer aldı.
