Navigasyondaki ‘polis’ bildirimi tartışılıyor! Kurnazlık mı, güvenlik açığı mı?
Eren Koca – İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya’nın Karayolları Trafik Kanunu’nda yapılacak düzenlemelere ait açıklamasında faaliyete geçecek taşınabilir uygulama ile vatandaşların radar bölgelerini görebileceğini belirtmişti. Bu açıklamaların akabinde navigasyon uygulamalarının “polis noktası bildirimi” özelliği tartışmalara neden oldu. Google Haritalar, polis bildirimleri uygulamasını yenileyip “Hız Tuzağı” seçeneği yerine, çok daha kapsamlı “Polis” bildirim özelliğini getirmişti. Artık uygulamada bunun yerine “Polis” seçeneği bulunurken, kullanıcılar yalnızca radar bölgelerini değil tüm polis noktalarını paylaşabiliyor. İnternette yer alan farklı kimi uygulamalarda ise misal biçimde polis noktası bildirimi, çevirme, güvenlik uygulaması yapılan yerlerin bildirimleri yer alıyor. Bu durumun kamu güvenliği açısından risk oluşturabileceğini pahalandıran uzmanlar Milliyet’e şunları söyledi:
‘Suçluya yol gösterir’
Türk-Alman Üniversitesi Ceza Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Kemal Yıldız: Karayolları Trafik Kanunu’nun 51. unsurunun 5. fıkrasına nazaran sürat sonlarının aşılıp aşılmadığını, tespit etmekte kullanılan aygıtların yerini tespit yahut sürücüyü ikaz eden her türlü aygıtın imalı, ithali ve araçlarda bulundurulması yasaktır. Birebir hususun 6. fıkrasına nazaran bu aygıtları imal, ithal etme, araçlarında bulunduranlar için para ve mahpus cezası öngörülmüştür. Muhtemelen bu yasak/ceza ve Devlet yetkililerinin bu istikametteki talepleri doğrultusunda Google Haritalar uygulamasından radarların yerlerini göstermeye son verdi. Şayet bu uygulama sabit polis noktalarını değil de anlık polis noktalarını gösteriyorsa, kabahat şüphelisi bireylerin kolluk kontrollerinden kaçmaları konusunda bir kolaylık sağlayacaktır.
‘Kanuni boşluk var’
Avukat Merve Uçanok: Bu mevzuda esasen bir yasal boşluk var. Radar aygıtlarının frekans vb. ayarlarını bozacak aygıtlar kullanarak ceza kesilmesini engelleyen şoförler için kanunda ayrıyeten ceza öngörülmüş. Lakin haritalarda yer belirtmek tam olarak bu ihlali oluşturmadığından hukuksal boşluk doğuyor.
‘Güvenlik açısından risk’
Bilişim Hukukçusu Sefa Karcıoğlu: Sürat hududunu tespit eden aygıtların yani radarların kullanılmadan evvel şoförler ihtar levhalarıyla uyarılmalıdır. Gerçekten Yargıtay’da yol kullanıcılarına evvelden bilgilendirme yapılması gerektiğini belirtmektedir. Harita uygulamalarının bu kapsamda kullanılması yasaldır. Haritalar üzerinden polis noktalarını gören bireylerin bu noktaları tercih etmemesi ise bir güvenlik açığı oluşturabilir.
‘Bazı ülkelerde yasak’
Adli Bilişim Uzmanı Mustafa Sansar: Aslında bu özellik dünyada uzun vakittir kullanılıyor. Birinci olarak ABD, İngiltere üzere ülkelerde 2019’da test edilmeye başlanmış. Türkiye’de de 2020 üzere kimi kullanıcılar bu özelliği kullanmaya başlamış. Kimi ülkelerde polisin yerini göstermek yasak. Türkiye’de şu an için yasal bir pürüz görünmüyor lakin bu durum tartışmalı.
‘Cezayı etkisiz kılabilir’
Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık: Teknik olarak bu sistem, kullanıcıların paylaşımıyla işliyor. Bir kullanıcı bu bildirimleri gördüğünde, ilgili güzergâhta bir kontrol olduğunu anlayarak rotasını değiştirebilir. Cezai uygulamaları etkisiz hale getiren bir alt yapıya hizmet ediyor.
‘Kurnazlık kültürümüz var’
Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Kısım Lideri Prof. Dr. Barış Erdoğan: Maalesef Keloğlan öyküleriyle kültürel kodlarımızda cisimleşen ‘kurnazlık kültürü’müz var. Devleti daha çok denetleyen ve aralıklı bir otorite olarak algılayan vatandaş onun kurallarını çiğnemeyi kendince yasallaştırıyor. Bu türlü bireyler gemisini yürüten kaptan olarak onaylanıyor. Meğer bu anlayış toplumsal inancı ve birlikte yaşama ahlakını alt üst ediyor. Kendi çıkarı uğruna diğerinin hayatını riske atmayı ‘uyanıklık’ olarak görmeye başladığımız anda toplum olarak çözülmenin eşiğine geliriz. Bu nedenle yalnızca yasal yaptırımlar değil toplumsal vicdanı da yine inşa etmemiz koşul.
