Evrin Güvendik / ANKARA – Nisan ayında yaşanan zirai don olayı, 34 vilayette pek çok tarım eserine ziyan verirken bu bahiste kurulan Meclis Araştırma Komitesi, Tarım ve Orman Bakanlığı ile TARSİM (Tarım Sigortaları Havuzu) yetkililerini dinledi ve alandaki son durum hakkında bilgi aldı.
Bakanlık TARSİM Sigortaları ve Doğal Afetler Daire Başkanı Kamil Özdemir, don olayının 65 vilayette görüldüğünü fakat 34 ilin daha çok etkilendiğini, hasar tespitine yönelik ön incelemelerin bugün tamamlanacağını belirterek “ödemeleri hazır bir halde tutuyoruz” dedi. Özdemir, kırsal kalkınma yatırımları kapsamında don önleyici önlem alan üreticilere yüzde 50 hibe dayanağı verdiklerini, devlet takviyeli tarım sigortalarında ise tekrar don olayında yüzde 67 devlet prim takviyesi sağladıklarını kaydederek 2017 yılından bugüne kadar 1.5 milyarlık bir prim indirimi sağlandığını söyledi.
TARSİM Genel Müdürü Bekir Engürülü de, zirai don olayıyla ilgili İTÜ Afet İdaresi Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu ile görüştüklerini anlatırken, “Hocamız ‘Omega Don oldu, kuzeyden geldi, Türkiye’nin iki ucunu vurdu. Ne Gürcistan’da ne Yunanistan’da ve ne de öteki bölgelerde tesirli oldu. Türkiye’yi kuzeyden gelen soğuk hava akımı vurdu’ biçiminde bir açıklama yaptı. Bugüne kadar gördüğümüz don olaylarından çok farklı olduğunu da söyledi” dedi.
‘108 bin ihbar aldık’
Don olayına yönelik 108 bin ihbar aldıklarını ve tamamının ön tespitlerini bitirdiklerini belirten Engürülü, “Tarım sigortalarında hasar tespiti iki kademeli oluyor. Bunlardan birincisi ön tespit; yani don oldu mu olmadı mı tespiti. İkincisi ise şayet eser kaldıysa o eserin son hasadından evvel bakıyoruz. Primi de o vakit alıyoruz. Biz peşin sigorta yapmıyoruz; çiftçimiz yüzde 15 peşin, yüzde 85’ini hasattan bir ay sonra ödüyor. Yüzde 100 hasarları çabucak ödüyoruz lakin şayet eser varsa eseri takip edebilmek için sigorta sonlandırılamıyor, sigortanın hasat tarihine kadar beklemek gerekiyor. Bu zirai donlar sonucunda 21 milyar liralık bir hasar olduğunu söyleyebilirim. Don hasarlarının 1 milyar 110 milyarını ödedik. 20 milyar liralık ödeme süreci devam ediyor” diye konuştu. Zirai don olayından en çok üzüm üreticilerinin etkilendiğini kaydeden Engürülü, “Üzümde 11 milyar, kayısıda 3 milyar, fındıkta 2.7 milyar, elmada 2.1 milyar, nektarinde 913 milyon, şeftalide 552 milyon liralık hasar var. Dona karşı teknolojik ölemler üzerinde çalışıyoruz” dedi.
Komisyon inceleme yapacak
Araştırma Kurulu bu hafta sonundan itibaren Malatya’dan başlayarak saha incelemelerinde bulunacak. Komisyon Başkanı Adem Korkmaz, Adıyaman, Kahramanmaraş, Adana, Mersin, Niğde ve Kayseri’ye de gideceklerini ve bir ön rapor hazırlayacaklarını, Cumhurbaşkanı’na alandaki durum hakkında bilgi vereceklerini kaydetti.
