İngiltere’nin kamu yayın kuruluşu BBC’de “Dünya genelinde kentler tasa verici bir süratle batıyor” başlığıyla yayınlanan haber, telaş yarattı. Singapur’daki Nanyang Teknoloji Üniversitesi’nin (NTU) yaptığı araştırmaya dayanan haberde, Asya, Avrupa ve Amerika’daki 48 kıyı kentinde batma (çökme) olduğu açıklandı. NTU tarafından incelenen 48 kıyı kentin, iklim değişikliğinin neden olduğu yükselen deniz düzeyleri ve yeraltı sularının çekilmesiyle çöken karanın ortak tesirine karşı savunmasız olduğu belirtildi.
Denizler yükseliyor
NTU araştırmasında tez edildiğine nazaran, İstanbul’un kimi kısımları 2014’ten 2020’ye kadar yılda ortalama 0.01 santimetre ile 13.2 santimetre ortasında battı, başka bir tabirle çöktü. Araştırmada, havalimanının bulunduğu İstanbul’un Arnavutköy ilçesinin kentin en süratli batan yerlerinden biri olduğu öne sürüldü. Batma, global ısınma sonucu deniz düzeylerinin yükselmesiyle de temaslı. NASA tahliline nazaran, 2024’te global ortalama deniz düzeylerinde 0.59 santimetrelik artış oldu. NTU’nun datalarını, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Freie Universita Berlin’in çalışmalarından derlediği bildirildi.
Yeraltı sularının çekilmesi de etkiliyor
Araştırmayı yapan NTU grubunun başındaki Cheryl Tay: “Çökme birçok kentte görülüyor. En yaygın sebeplerden biri, yeraltından su çekilmesi. Dünya çapında içme suyu dahil meskenlerde kullanılan suyun yarısının kaynağı bu. Tıpkı vakitte tarımda da kullanılıyor. Yeraltı suyu daima çekildiğinde üzerindeki her şey onunla birlikte çöküyor. Batan kentlerin birçok Asya yahut Güneydoğu Asya’da. Bunun beklenen nedenleri, süratli nüfus artışıyla birlikte su talebinin çok daha yüksek olması sonucu çok fazla yeraltı suyunun çekilmesi.”
Tokyo sorunu nasıl çözdü?
Japonya’nın başşehri Tokyo’da kentin birtakım kısımlarının battığı tespit edildiğinde sorunun kaynağıyla gayrete karar verildi. Tokyo idaresinin yeraltından su çekilmesine karşı katı düzenlemeler getirmesiyle batma olayı bariz biçimde yavaşladı. Tıpkı vakitte, Japon bilim insanları, Tokyo’nun çöküşünu durdurmak için en tesirli usul olarak gördükleri su arzı idare sistemini inşa ettiler. Tayvan’ın başşehri Taipei de yeraltından su çekimini azalttı, bu da çökmenin yavaşlamasına yardımcı oldu.
En süratli Tianjin battı
En çok çökme hadiseleri, bu yüzyılda süratli bir endüstriyel ve altyapı gelişiminin yaşandığı Çin’in kuzeyindeki Tianjin kentinde görüldü. Bohai Denizi’nin kıyısında yer alan Tianjin’in en makus etkilenen bölgelerinin, 2014 ile 2020 yılları ortasında yılda ortalama 18.7 santimetre battığı belirtildi. BBC, Birleşmiş Milletler’in araştırmasına ve nüfus bilgilerine dayanarak, dünyada çöken yerlerde toplam 76 milyon insanın yaşadığını ve bu bölgelerin 2014-2020 ortasında yılda en az 1 santimetre battığını varsayım ediyor.
