İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Lideri Erdal Bahçıvan, Türkiye’nin üretimden uzaklaşan bir döngü içine girme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu belirterek, “Bunu bilakis çevirmek elimizde” dedi.
“Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2024” araştırmasının sonuçlarını paylaşan Erdal Bahçıvan, İSO 500’ün 2024 yılı sonuçlarına bakıldığında üç temel datada tarihi olumsuz sonuçlarla karşı karşıya olduklarını belirterek, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Birincisi, İSO 500’ün üretimden net satışları üç yıldır üst üste gerçek olarak geriliyor. İkincisi, endüstricinin elde ettiği kârın değerli bir kısmını finansman sarfiyatlarına ayırmak zorunda olduğu gerçeği, bu yıl çok daha ağır bir noktaya gelmiş durumda. Son yıllarda birinci kere endüstriciler kazandıkları paranın neredeyse tamamını finansman masraflarına ayırmak zorunda kaldılar. Üçüncü olarak 2024’te kârlılık rasyolarının son 10 yıl ortalamasının çok altında kaldığını gösteren iki dataya daha dikkat çekmek istiyorum. İSO 500’ün faaliyet kârlılığı 2014-2023 periyodunda yüzde 10.4 seviyesinde iken, 2024’te yüzde 6.2’ye gerilemiş. Emsal formda satış kârlılığının da geçtiğimiz 10 yılda ortalama yüzde 7.1 seviyesinde iken, 2024’te yüzde 2.6’ye gerilemesi de bize nazaran geçtiğimiz yılın dikkatle kıymetlendirilmesi gereken dataları ortasında.”
Sürdürülebilir büyüme
İSO 500 bilgilerinin Türkiye’nin üretimden uzaklaşan bir döngünün içine girme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu gerçeğini net bir biçimde gösterdiğinin altını çizerek, şu açıklamalarda bulundu: “Bunu kırmak, bilakis çevirmek elimizde. Bu misyon ise yalnızca sanayicilerin değil herkesin vazifesi olmalı. Zira sanayi dalı ve üretim, global tansiyonların ve korumacılığın alabildiğine yükseldiği bu periyotta ülkemiz için hayati ehemmiyettedir. Türkiye üretimden daha fazla uzaklaşma döngüsüne girmeden teknolojiye ve ihracata dayalı nitelikli üretim anlayışıyla rekabetçi kaliteli ve sürdürülebilir bir büyümeyi ve refahı en kıymetli stratejik gaye olarak ortaya koymalıdır.”
Satışlar az arttı kârlar çok azaldı
Araştırmaya nazaran, Türkiye’nin 500 büyük sanayi kuruluşunun üretimden satışları geçen yıl 2023’e nazaran yüzde 36.3 artarak 8.6 trilyon liraya ulaştı. Artış oranı 2023’te yüzde 42.1, 2022’de yüzde 119, 2021’de ise yüzde 73.8 olmuştu. Böylelikle son 4 yılın en düşük artışı gerçekleşti. Geçen yılki artışın, yüzde 41.1 olan yurt içi üretici enflasyonunun altında kalması dikkati çekti.
En büyük 500 sanayi şirketinin faaliyet kârı geçen yıl yüzde 31.6 azalarak 937 milyar liradan 641 milyar liraya geriledi. Buna paralel faaliyet kârlılığı oranı yüzde 12.5’ten yüzde 6.2’ye indi. Bu oranın, 2014-2023 ortalaması olan yüzde 10.4’ün epeyce altında kalması dikkati çekti. Türkiye’nin en büyük 500 sanayi kuruluşu içerisinde 2024’te 348 şirket kar ederken, 152 kuruluş ziyan açıkladı. Ziyan eden işletme sayısı evvelki yıl 96’ydı.
TÜPRAŞ yeniden birinci sırada
Araştırmaya nazaran, Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ (TÜPRAŞ), üretimden satışlarda 651 milyar 643 milyon lirayla en büyük sanayi kuruluşu olma unvanını korudu. Ford Otomotiv de 356 milyar lirayla yeniden ikinci sırada yer aldı. Star Rafineri AŞ 201 milyar 650 milyon lirayla üçüncü olurken, evvelki yıl 5’inci olan Toyota Otomotiv 169 milyar lirayla 4’üncülüğe çıktı. Toyota’yı 166.6 milyar lirayla İstanbul Altın Rafinerisi AŞ, 159.4 milyar lirayla Oyak-Renault, 133.3 milyar lirayla Arçelik izledi. 2023’te 12’nci olan İskenderun Demir ve Çelik AŞ, geçen yıl 110 milyar liralık üretimden satışla 8’inciliğe yükseldi. Ereğli Demir ve Çelik 103.7 milyar lirayla 9’uncu, Hyundai Motor ise 103 milyar lirayla 10’uncu oldu.
