Servet Yıldırım – Aslında yöneticilik büyük ölçüde sorun çözme, daha doğrusu meseleleri yönetme sanatıdır. Hafta sonu Mehmet Nane’nin “Size Anlatacaklarım Var” başlıklı kitabını okudum. Teknosa, Carrefoursa ve Pegasus üzere değerli şirketlerde üst seviye yöneticilik yapmış olan Mehmet Tevfik Nane, bu kitabında “değer yaratmaya adanmış, iniş çıkışlarla dolu bir ömür yolculuğu”nu anlatıyor. Kitapta pek çok ilgi alımlı anı yer alıyor ve her biri, yöneticiliğin özünde “sorun çözme ve yönetme” hünerine dayandığını gösteriyor. Bunlardan biri Carrefoursa’daki tecrübelerinden.
Genel müdürlük vazifesindeki ikinci yılında, Mehmet Nane çilek satışlarına ait bilgileri incelerken bir gariplik fark eder. Nisan ayıdır, Türkiye’de çilek mevsimidir. Şirket, o ay 40 bin liralık çilek satmış, lakin bu satıştan 60 bin lira ziyan etmiş. Yani hiç çilek satılmamış olsaydı, 20 bin lira daha kârlı olunacaktı. Lakin çilek tüketicinin talep ettiği bir eser; sunmamak da bir seçenek değil. Durumu anlamak için Mehmet Nane direkt mağazaya masraf ve çilek reyonuna göz atar. Sorun kısa müddette netleşir. Kasayla gelen çilekler, büyük bir tezgâha dökülerek sergilenmektedir. Sunum şık görünmektedir ancak uygulamada önemli bir sorun vardır. Gerisini şöyle anlatıyor Mehmet Nane:
“Müşteri eseri plastik kürekle alıp torbalara dolduruyordu. Çilek çok hassas bir meyvedir, almak için pamuktan yapılma kürek bile kullansanız küreğin ağzının ve yanlarının değdiği yerdeki çilekler ezilir. Bizim tezgahlarda ezilen, yara alan çilekler de bir iki saat içinde pörsüdüğü için çalışanlar mecburen bunları ayıklıyordu. Çileğin birinci çıktığı aylarda fiyatı nispeten değerliydi ve biz bu türlü bir periyotta daima çilek atıyorduk!”
Süreci yanlışsız planlamak
Sorun yerinde görülünce tahlil de yerinde bulunur: Çilek tedarikçilerinden eseri kasayla değil, 1-2 kiloluk karton paketler halinde almaya karar verilir. Mehmet Nane bu örnek üzerinden Japon idare ideolojisinde değerli yeri olan Genbutsu Gemba kavramını hatırlatıyor.
Genbutsu, “gerçek şey” demektir; yani olayların asıl nedenlerini ve datalarını direkt gözlemlemeyi söz eder. Gemba ise “olayın geçtiği yer” manasına gelir; yani yöneticinin olayın yaşandığı alana gidip durumu yerinde görmesi gerektiğini savunur. Bu anlayışa nazaran, hakikat kararlar masa başında değil, alanda, gerçek datalarla ve gerçek şartlarla yüzleşerek alınabilir. Mehmet Nane’nin sözüyle: “Sorunu yerinde gör, yerinde çöz.”
Kısacası, sorunları problem etmeyerek ortadan kaldıramayız. Onlar oradadır ve bir halde çözülmeyi bekler. Yöneticilik elbette bir sorun çözme sanatıdır lakin düzgün bir yönetici, yalnızca sorun çıktığında değil, sorun çıkmadan evvel harekete geçerek süreci gerçek planlayan kişidir.
