Evrin Güvendik / ANKARA – TBMM Araştırma Komitesi haftasonu zirai dondan etkilenen 34 vilayetten 13’ünü ziyaret ederek, alandaki durumu inceledi. Komite görüşlerini Tarım ve Orman Bakanlığı’na iletmek üzere raporlaştırdı. Saha çalışmalarını Karadeniz ve Ege bölgesi ile sürdürecek kurulun raporunda özetle şu tespitlere yer verildi:
■ Genç yaşta olan meyve bahçelerinde zararın tesirlerinin 2-3 yıla yayılan gelir kaybına yol açacağı öngörülmekte.
■ Birtakım üreticilerimiz mevcut üretim döneminin yanı sıra gelecek dönemlerde da eser alamama riskiyle karşı karşıya.
■ Zirai don tarım kesimini ve bu kesime entegre tüm iktisadi ve toplumsal alt sistemleri derinden sarsan çok boyutlu bir kriz niteliği arz etmektedir.
■ Üreticilerimizin değerli kısmının TARSİM sistem ve işleyişi hakkında kâfi bilgiye sahip olmadığı müşahede edilmiştir.
■ Üreticilerimiz kayıpları telafi etmek gayesiyle ikinci bir ekime gitmiş fakat maliyetlerdeki artış nedeniyle kıymetli ekonomik dar boğazla karşı karşıya kalmışlardır.
■ Tarım ve Orman Bakanlığı’nca çiftçilere yönelik teknik işçi dayanağı süratle sağlanmış, yeni döneme hazırlık kapsamında eğitim programları düzenlenmiştir.
■ Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nce erken ihtarların üreticilere vaktinde ulaştırıldığı, bu sayede kimi üreticilerin don öncesi kısmi de olsa önlem alabildiği anlaşılmıştır.
■ Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kaydı bulunmayan lakin fiilen ziraî üretim faaliyetini sürdüren çiftçilerimizin de mağduriyetlerinin giderilmesi ve destekleme sistemine dâhil edilebilmeleri talepleri vardır.
‘Kredi borçları faizsiz ertelenmeli’
TARSİM’in hasar tazminatlarının ödemelerini gecikmeksizin yapması gerektiği vurgulanan raporda, “Üreticilerin Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri nezdindeki mevcut ziraî kredi borçlarının faizsiz olarak ertelenmesi, özel bankalar nezdindeki ziraî kredi borçlarının kapsama dahil edilmesi, mümkün olması durumunda Ziraat Bankası’na devredilerek tek bir çatı altında toplanması”nın üreticinin mali yükünü hafifleteceği kaydedildi.
Kaç çiftçi var?
Üreticilere uygun şartlı işletme kredi imkânlarının da acilen sunulması gerektiğine işaret edilen raporda, ÇKS kaydı bulunmayan lakin zirai dondan ziyan gören çiftçiler için özel süreksiz bir entegre kayıt sistemi oluşturulması ve hakkaniyet ölçüsünde takviyelerden yararlanmalarının sağlanması önerildi. 2024 sonu prestijiyle ÇKS’ye kayıtlı 2.3 milyon çiftçi bulunurken, tarım sigortası yaptıranların sayısının yaklaşık 1 milyon olduğu belirtiliyor.
Sofraya kıymetli geliyor
Zirai don nedeniyle tezgâhta da fiyat artışları yaşanıyor. Sofraya en değerli gelen eser kiraz. Kirazda fiyat 150 ila 300 lira ortasında kalitesine nazaran değişiyor. Nektarin ve şeftalide ise fiyat 90-110 lira bandına geriledi. Kayısı ise epeyce kısıtlı tezgâh eseri olarak görülüyor. Gelen çeşitlerin ise birçoklarının düşük kalitede olduğu vatandaş tarafından bildiriliyor.
